In ernstige gevallen van rosacea is uitwendige behandeling met crèmes of een ander dieet niet meer voldoende. In deze gevallen is antibioticatherapie het eerste middel dat wordt overwogen om de symptomen van rosacea te verlichten.
Maar omdat behandeling met deze agressieve medicijnen niet altijd zinvol is, moeten ook andere opties zoals faagtechnologie worden overwogen.
In dit artikel leggen we uit welke antibiotica vaak worden gebruikt bij rosacea, waarom deze behandelmethode niet altijd geschikt is en welke alternatieve opties er zijn.
Welke antibiotica zijn er voor rosacea?
Als de symptomen van rosacea zoals papels en puisten of huidveranderingen bijzonder uitgesproken zijn en niet meer met eenvoudige crèmes kunnen worden behandeld, raden veel dermatologen een antibioticatherapie aan.
Het antibioticum metronidazol
Metronidazol is een antibioticum dat ontstekingsprocessen verlicht en vaak wordt gebruikt om rosacea te behandelen.
De medicatie wordt toegevoegd aan crèmes of lotions en dun aangebracht op huidgebieden waar zich papels vormen.
De producten moeten 1-2 keer per dag worden gebruikt en de ogen of slijmvliezen moeten royaal worden vermeden om bijwerkingen te voorkomen.
Antibiotica voor rosacea: Doxycycline
Een ander antibioticum dat vaak wordt gebruikt bij rosaceapatiënten is doxycycline, dat een ontstekingsremmende werking heeft die vergelijkbaar is met metronidazol. Het wordt vaak in lage doses gebruikt bij rosacea om het microbioom van de huid niet verder te verzwakken.
Het wordt oraal toegediend in de vorm van capsules. Omdat het door het hele organisme wordt verspreid, kunnen er bijwerkingen optreden.
Het moet daarom alleen worden gebruikt in ernstige gevallen, zoals rosacea fulminans, als uitwendige behandeling niet effectief is.

Huidige stand van kennis
In het fase III-onderzoek “Interventions for Rosacea” uitgevoerd in 20171 onderzocht een onderzoeksgroep bestaande uit Ester J van Zuuren, Zybs Fedorowicz en Prof Dr Med M D van der Linden het effect van verschillende medicijnen en antibiotica op rosacea.
Er werd bevestigd dat zowel metronidazol als doxycycline significant effectiever waren tegen rosaceasymptomen zoals papels en pustels dan het placebopreparaat dat aan de controlegroep werd toegediend.
Dit bevestigde het effect van antibiotica bij de behandeling van rosacea.
Waarom zijn antibiotica niet altijd nuttig bij rosacea?
Behandeling van rosacea met antibiotica is zeer effectief gebleken bij de behandeling van chronische inflammatoire papels en pustels.
Andere rosaceasymptomen zoals teleangiëctasie, d.w.z. rode, ontstoken aderen in het gezicht, konden echter niet worden verlicht.
Onderzoeken hebben ook een hoog recidiefpercentage aangetoond na het staken van de behandeling met tetracyclines.2
Het enige tot nu toe toegelaten systemische preparaat van doxycycline bevat ook slechts een lage dosis van 40 mg. Studies tonen echter aan dat het gewenste antimicrobiële effect niet kan worden bereikt met deze lage dosering. 3
We mogen ook niet vergeten dat antibioticatherapie niet specifiek tegen één bacteriepopulatie kan werken, maar altijd het microbioom van de darmen en de huid aanvalt en verzwakt.
Bacteriofagen – alternatief voor antibiotica bij couperose
Bacteriofagen zijn bacterie-eters die specifiek bacteriën bestrijden en zo infecties kunnen behandelen.

In tegenstelling tot antibiotica tasten ze de darmflora niet aan, wat vervelende bijwerkingen voorkomt.
Faagapplicatie voor rosacea is daarom een goed alternatief voor behandeling zonder antibiotica.
Met behulp van fagen kunnen huidziekten niet alleen voorzichtig, maar vooral heel effectief worden behandeld en kan het bacteriële evenwicht worden hersteld.
Welke alternatieven zijn er voor antibiotica bij rosacea?
Naast het gebruik van fagen zijn er nog andere methoden om antibioticatherapie te vermijden.
Naast een algemene aanpassing van dieet en leefgewoonten worden medicijnen zoals azelaïnezuur of het nieuw ontwikkelde actieve ingrediënt brimonidine aanbevolen.
Actief ingrediënt brimonidine (Mirvaso) – nieuw geneesmiddel tegen rosacea
Sinds 2014 wordt een gel met het actieve ingrediënt brimonidine (Mirvaso) ook gebruikt om roodheid in het gezicht bij rosaceapatiënten te behandelen.
Het zorgt ervoor dat de kleine bloedvaatjes in de huid vernauwen, waardoor de roodheid bij ongeveer één op de vier behandelde mensen aanzienlijk vermindert.
In tegenstelling tot de meeste medicijnen bestrijdt Brimonidine geen papels, maar eerder teleangiëctasieën in het gezicht. Het effect treedt al na 30 minuten op en veroorzaakt zeer zelden vervelende bijwerkingen.
Azelaïnezuur tegen huidziekten
Azelaïnezuur heeft een soortgelijke werking als metronidazol. Het doodt bacteriën en remt zo ontstekingen.
Crèmes met azelaïnezuur kunnen bij dagelijks gebruik het uiterlijk van de huid aanzienlijk verbeteren en puisten of roodheid genezen.
In de regel treden er geen bijwerkingen op. Er is echter geen garantie dat de medicatie effectief is.
- 1.van Zuuren EJ, Fedorowicz Z, Carter B, van der Linden MM, Charland L. Interventies voor rosacea. Cochrane Database of Systematic Reviews. Gepubliceerd online 28 april 2015. doi:10.1002/14651858.cd003262.pub5
- 2.SNEDDON IB. EEN KLINISCH ONDERZOEK NAAR TETRACYCLINE BIJ ROSACEA.*. Br J Dermatol. Gepubliceerd online december 1966:649-652. doi:10.1111/j.1365-2133.1966.tb12168.x
- 3.Berman B, Perez OA, Zell D. Update over rosacea en oracea. Drugs Today. Online gepubliceerd 2007:27. doi:10.1358/dot.2007.43.1.1025697